turizmdebusabah, turizm haberleri  
boyutstore.com
20.08.2017 Toplam Okuyucu: 116797013 | Bugünkü Okuyucu: 9732 | On-Line: 34 Dolar satış $: 3,5276 Euro satış €: 4,1408 Sterlin satış £: 4,5551
İSTANBUL: | LONDRA: | NEW YORK: | ROMA: | MOSKOVA: | L.ANGELES: | SYDNEY:
...
Yazıcıya Gönder Haberi Gönder Yorum Yaz yazı boyutu:
Onur Ocaklı ,Rusya'nın yaptırımları mücbir sebep teşkil eder mi? Onur Ocaklı
Avukat
28.06.2016 / 17:30:17

Rusya'nın yaptırımları mücbir sebep teşkil eder mi?


Rusya krizi sebebiyle otelinde çok az müşteri bulunan (B), bu durumun mücbir sebep teşkil ettiğini ileri sürerek sözleşmeyi feshetmek ve böylelikle kira borcundan kurtulmak istemektedir.


Rus uçağının Türk savaş uçakları tarafından düşürülmesini müteakip Rusya tarafından Türkiye'ye yönelik uygulanan yaptırımların turizm sektörü üzerindeki etkileri gün geçtikçe daha belirgin hale geliyor. Telaş içerisindeki birçok turizm şirketi, kriz öncesinde imzalamış oldukları sözleşmeleri mümkünse karşı tarafla anlaşarak iptal etmek, bu mümkün olmazsa bir şekilde sözleşmeyi tek taraflı ve tazminat ödemeksizin sona erdirmek gayretindedir. Bunu yaparken turizmciler, Rusya'nın bu yaptırımlarının ve onun etkilerinin mücbir sebep (force majeure) teşkil ettiğini büyük bir inanmışlıkla iddia etmektedir. Bu yazıda, bu yaptırımların ve bunların Türkiye turizmi üzerindeki etkilerinin bir mücbir sebep teşkil edip etmediğini inceleyeceğiz.

Hangi olayların mücbir sebep teşkil edeceği ve bunların sonuçlarının neler olacağı genellikle taraflar arasındaki sözleşmede düzenlenmektedir.

Tarafların bu konuda serbestçe düzenleme yapma imkânları vardır. Bununla birlikte uygulamada çoğu sözleşmelerde neredeyse standart hale gelmiş basmakalıp mücbir sebep düzenlemelerine yer verilmektedir. Bu düzenlemelerde genellikle deprem, yangın, sel, savaş, iç karışıklık gibi haller mücbir sebep olarak kabul edilmekte ve bu tür bir halin taraflardan birinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi halinde söz konusu tarafın diğer tarafa karşı sorumlu olmayacağı belirtilmektedir. Bazı sözleşmelerde bu mücbir sebep hallerinin belli bir süre devam etmesi halinde tarafların sözleşmeyi feshetme yetkileri olduğu düzenlenmektedir.

Vergi mevzuatını bir kenara bırakırsak mevzuatımızda mücbir sebebi tanımlayan veya hangi hallerin mücbir sebep teşkil ettiğini belirten bir madde yoktur.

Ancak Borçlar Kanunu m.136'da borcun ifa edilmesinin borçlunun kusuru olmaksızın imkansız hale gelmesi düzenlenmektedir. Bu düzenlemeye göre sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan ve borçlunun sorumlu tutulamayacağı vakalar sebebiyle taraflardan birinin borcunu ifa etmesi imkânsız hale gelirse, söz konusu borç sona erer. Mücbir sebepler de bu madde kapsamında edimin ifasını imkansız hale getiren başlıca sebepler arasında bulunur.

"İmkânsızlık" ifadesinden anlaşılması gereken, borçlunun sözleşmeden doğan yükümlülüğünün söz konusu mücbir sebep dolayısıyla objektif olarak imkânsız hale gelmesidir.

Yoksa mücbir sebep dolayısıyla sözleşmeden beklenen ekonomik menfaatin azalması veya borçlunun borcunu ifa etmede ekonomik güçlük yaşaması imkânsızlık kapsamına girmez.

Bu noktada tarafların sözleşmeden doğan yükümlülükleri arasında bir ayrım yapılması da gerekmektedir.

Bilindiği üzere, genellikle sözleşmelerde taraflardan birinin bir şey yapma, teslim etme, devretme, iş görme, eser meydana getirme gibi bir yükümlülüğü varken diğer tarafın çoğu zaman belli bir bedeli ödeme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüklerden ilkine "karakteristik edim", ikincisine –yani para ödeme borcuna- ise "karşı edim" denir.

Mücbir sebep kural olarak sadece karakteristik edimler için söz konusu olabilir.

Öyle ki genel kabul gören bazı form sözleşmelerde bu durum açıkça belirtilmektedir. Mesela inşaat sektöründe büyük çaplı alt yapı projelerinde sıklıkla kullanılan FIDIC form sözleşmelerinde mücbir sebebe dair düzenlemelerin para borcu niteliğindeki edimlerin yerine getirilmesine ilişkin olarak uygulanamayacağı açıkça belirtilmektedir.

Yukarıda anlatılanları bir örnekle açıklayalım:

Antalya bölgesinde beş yıldızlı bir otel tesisi sahibi olan (A) ile bu oteli 10 yıllığına işletmek üzere kiralayan (B) arasındaki otel kira sözleşmesi yapıldığını varsayalım. (B)'nin bu sözleşmeden doğan borcu her yıl belirli miktarda kira parasını (A)'ya ödemektir. Rusya krizi sebebiyle otelinde çok az müşteri bulunan (B), bu durumun mücbir sebep teşkil ettiğini ileri sürerek sözleşmeyi feshetmek ve böylelikle kira borcundan kurtulmak istemektedir.

(B)'nin bu iddiasını değerlendirirken evvela taraflar arasındaki kira sözleşmesinde mücbir sebep hallerinin nasıl düzenlendiğine bakmak gerekir. Eğer yukarıda bahsedildiği gibi genel ifadelerin kullanıldığı baştan savma bir düzenleme yapıldıysa bu düzenleme (B)'nin iddiasını desteklemeyecektir. BK m.136 çerçevesinde ise Rusya krizinin (B)'nin sözleşmeden doğan borcunu ifa etmesini imkânsız hale getirdiğini iddia etmek oldukça güçtür. Zira, (B)'nin borcu belli bir tutarı (A)'ya ödemekten ibarettir ve bu borcun ifası ile Rusya krizinin ve bu kriz sebebiyle Türkiye'ye gelen Rus turist sayısındaki azalmanın doğrudan bir bağlantısı bulunmamaktadır. Bütün bu gelişmeler (B)'nin sözleşmeden beklediği ekonomik menfaati ciddi oranda etkileyen faktörlerdir ancak (B)'nin para ödeme borcunun ifasını imkânsız hale getirmemektedir.

Bu tür durumlarda mücbir sebep dışında tarafların ileri sürebileceği farklı hukuki iddialar mevcuttur. Ancak bu iddialar, taraflara diledikleri gibi sözleşmeyi tek taraflı olarak ve tazminat ödemeksizin feshetme imkânı vermeyebilir.


Av. Onur Ocaklı
Ocaklı Avukatlık Bürosu


Okuyucu Yorumları

murat birecik28.06.2016 / 18:28:00
kardeşim, teşekkür ederim... yararlandım... işte, bize böyle yazılar lazım!.. selam ve sevgilerimle. murat birecik
haydar barut 20.07.2016 / 17:38:00
ya ulkede nerdeyse ic savas cikacak siz hala adama nasil odetirim derdindesiniz yok mucbir sebeb sayilsinmi sayilmasinmi ya ulkenin civisi cikti yuhhh diyorum artik tabii amac A TARAFINI korumak anladigim kadariyla B ne yapsin sozlesmen var elimde adam ne yapsin gitsin ucak tutup kendi tek tek ikna etsin turistleri ulkeni turizm bakanliginin tur operatorlerinin yapamadigini yapsin ne yapsin avukat beyne yapsin bu tamamen karsilikli anlayis cercevesinde cozulur ama taraflar gercekten samimi ise ....

Yorum Yaz

Adınız Soyadınız:  
e-Posta adresiniz:    
Yorumunuz:  
Güvenlik kodu:
   
 

Yazarlar


Manşet Haberleri

Evetse, bu ortamda bize müsaade, turizm haberciliğimize ara veriyoruz.
Evetse, bu ortamda bize müsaade, turizm haberciliğimize ara veriyoruz.
Evetse, bu ortamda bize müsaade, turizm haberciliğimize ara veriyoruz.

Çok Okunan Haberler

© 1996- BOYUT YAYIN GRUBU
Koza Plaza A26 Tekstilkent 34235 Esenler - İstanbul  Telefon: +90 212 413 33 33 (pbx) | Faks: +90 212 413 33 34
e-mail: tbsinfo@boyut.com.tr | Reklamlarınız İçin: tbsreklam@boyut.com.tr