Sosyal Turizm

Ekonomik yönden zayıf olan kitlelerin bir takım özel önlemler, teşvik edici ve kolaylaştırıcı unsurlar vasıtası ile turizm etkinliklerine katılmalarının sağlanmasından doğan bir turizm çeşidi olarak sosyal turizm; günümüzde yoğun ve stresli bir ortamda faaliyet gösteren çalışan kesimin vizyonunun genişlemesi, toplumda sosyal kaynaşma ortamının oluşması ve toplum içerisinde her kesimin turizme kazandırılmasını hedeflemektedir. Bu açıdan sosyal turizm toplumdaki sosyo ekonomik gelişmeye katkı sağlama bakımından ön plana çıkan bir turizm çeşididir.

Özellikle iç turizme dinamizm kazandıran sosyal turizm, 1930'lu yılların ortalarından itibaren kendini göstermeye başlamış olup, insanların satın alma güçlerinin zayıflığı, ucuz konaklama ve seyahat etme imkânlarının azlığı toplumlarda tatil yapma alışkanlıklarının yeterince kazanılmamış olmasından dolayı ortaya çıkan bir turizm çeşidi olarak nitelendirilebilir.

Bu bağlamda, tüm insanların dinlenmeye, boş zamana, sınırlandırılmış iş saatlerine ve ücretli tatile ihtiyacı olduğunu kabul eden İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi baz alınarak, 1996 yılında Uluslararası Sosyal Turizm Örgütü Montreal Genel Kurulu'nda bir "Sosyal Turizm Bildirgesi" yayınlanmış ve uluslararası anlamda sosyal turizmin genel çerçevesi tayin edilmiştir.

Yine Avrupa turizm politikasının oluşturulmasına katkıda bulunmak üzere, Avrupa Ekonomi ve Sosyal Komitesi tarafından hazırlanmış olan Avrupa'da sosyal turizm konulu "Barcelona Bildirgesi" ile sosyal turizm kavramı Avrupa turizm modelinin ana unsurların biri olarak ele alınmıştır. Avrupa turizm politikası çerçevesinde sosyal turizm ile ilgili olarak ön plana çıkan 3 ana görüşe göre; tatil yapabilmek için gereken boş zamana sahip olmak, seyahate çıkmak ve tatil yapmak için gerekli ekonomik imkânların var olması, mevcut seyahat ve tatil imkânlarının ulaşılabilirliği için gerekli sistem, yapı ve araçların bulunması gerekmektedir.

Adı sürdürülebilir kalkınma ilkesi ile beraber anılan sosyal turizm yerel, iktisadi, sosyal ve kültürel kazançlar elde etmek bakımından önemli bir rol oynamaktadır. Çevreyi ve sürdürülebilir kalkınma unsurlarını gözeten sosyal turizm toplumun her kesiminden kişinin turizm amacı ile farklı bölgelere erişebilmesini sağlamakta ve bu durum yukarıda da bahsedildiği gibi çok yönlü farklı kazanımlara ortam hazırlamaktadır.

Ülkemizde özellikle 1960'lı yıllardan itibaren çalışanlara ücretli izin hakkının yürürlüğe girmesi ve 1963 yılında ortaya konulan ilk kalkınma planı ile iç turizmin gelişmesine yönelik yapılan çalışmalar neticesinde, sosyal turizm olgusunun adı anılır hale gelmiş ve günümüzde iç piyasaya yönelik promosyonlu satışlar ile önem kazanmaya başlamıştır. Sosyal turizm; günümüzde ulaşım ve konaklama hizmetlerindeki altyapının gelişmesi, 12 aya yayılan ve her mevsim için farklı turizm faaliyetlerine elverişli mekânların bulunması ile kayda değer bir gelişim göstermekle beraber bu doğrultuda ülkemizdeki turizm sezonun yılın farklı aylarına yayılmasına ve iç turizmin gelişmesine önemli katkı sağlamaktadır.

Bu bağlamda Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2023 Stratejisi'nde yer alan iç turizme yönelik hedefler de ülkemizdeki mevcut 9.kalkınma planı ile bir bütünlük arz etmektedir. Ülkemizde seyahat alışkanlığı olmayan vatandaşların tercihlerine uygun farklı turistik ürünlerin pazara sunulması ve tanıtılması, turizmde dezavantajlı grupların (engelliler vb.) turizmden daha fazla faydalanması için gerekli sosyal çalışmaların yapılması, turizmin çeşitlendirilmesi çerçevesinde marka kentlerin oluşturulması gibi çalışmalar sosyal turizmin ülkemizde gelişmesi açısından önem arz eden hususlardır.

Emrah Ömer DEMİR
Tanıtma Genel Müdürlüğü Kültür-Turizm ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı