Tartışma açılması yararlı oldu.

Durduk yerde "birileri kazanırken, bazılarının kaybetmesini" vurgulamak, aslında kışkırtıcı bir yaklaşımdı.

Belki bu nedenle konu gündeme geldi. Belki de hepimizin aklından geçen düşünceler böylece somutlaştı ve yazıya dönüştü.

En az 10 yıldan bu yana sektördeki gelişmenin bu doğrultuda yaşanacağını sürekli yazan, söyleyen ve turizmcilerin ilgisini çekmek adına, emeğini esirgemeyen birisi olarak, böyle bir tartışmanın başlamasından sevinç duyduk.

Gelen yorumlar arasında en özlüsü eski ve deneyimli bir meslektaşıma; Tomruk Özden'e aitti. "Seyahat acentaları katma değer yaratabilecekleri konulara ağırlık vermeli. Önlem yanlış çağrışımlar yapıyor, stratejik kararlar almak daha netice alıcı olur."

Evet işin aslı burada yatıyor.

Katma değer yaratmakta.

Farklılık ve farkındalık yaratmakta..

Önce olası bir yanlış anlamayı ortadan kaldıralım.

Önlem kelimesi sözlüklerde; bir şeyin olmasını sağlayacak ya da gerçekleşmesini engelleyecek yöntem olarak, tanımlanıyor.

Bizim önerimiz ise tarihin akışının asla geri çevrilemeyeceği gerçeğinden yola çıkılarak, gelişmenin iyi analiz edilmesini içeriyordu. Sektörde elektronik işlemlerin yasaklanmasını savunduğumuz gibi akıldışı bir izlenimin doğacağına ihtimal vermiyoruz.

Alınması istenen önlemler; her gün genişleyen elektronik ağ karşısında yapılabileceklere dikkat çekmekti. Ama öncelikle altı çizilmesi gereken gerçeklik; hızlı bir tasfiye süreci yaşayan seyahat acenteliğinin ardından sıranın tur operatörlerine geldiğidir.

Önümüzdeki dönemde Darwin'in ünlü sözünü yeniden anımsatmakta yarar görüyoruz. "En güçlü olanlar değil, değişime en çabuk uyum sağlayanlar hayatta kalacaklardır."

Uluslararası turizm ile birlikte Türk turizmcileri de zorlu bir süreci yaşıyorlar. Gelişmeleri biraz dikkatle incelediğimizde, varsayımlarımızı doğrulayan uygulamalar sırayla karşımıza çıkıyor.

Transfer hizmetlerinin hızla büyük yapılar biçiminde örgütlenmesi ve yabancı sermayeli şirketleşmeler.

Toplu satın alma yöntemleriyle küresel düzeyde fiyat aralığı oluşturulması.

Expedia ve benzeri kuruluşlara karşı askerlerin sevdikleri deyimle, bölgesel (mevzi) savunma hatları oluşturulduğu izlenimi uyandıran, bölgesel ürün toptancılığı girişimleri.

Yaklaşık çeyrek yüzyıllık gelişim sürecinde, Türk turizmcilerinin konaklama alanında pazarlama fonksiyonlarını neredeyse tümüyle yabancı operatörlere terk ederek, fasonculuk adı verebileceğimiz bir yöntemle etkinlik arayışlarına gir(e)memeleri.

Peki ne yapılabilir?

Seyahat acenteleri öncelikle bilgi ve birikimlerini yeniden gözden geçirerek, CRS'lerin kolayca sunamayacakları, özellikli ürünler geliştirebilirler. Günübirlik turların standartlarının yükseltilmesi ve bu konuda yetkin(akredite) kuruluşların sağlayacakları güvenceler, satışların kayıt içine alınması ilk yapılacak işler listesine alınabilir.

Kiralık otomobil ve tur satışları özellikle şehir otellerinde resepsiyon ve /veya danışma çalışanlarının kişisel inisiyatiflerine terk edilmeden, pekala kayıt içine alınabilir.

Mekanizasyon ile insan arasındaki farkı öne çıkaran ürünler geliştirilebilir.

CRS'ler tarafından satılan ürünlerin nitelikleri değerlendirilerek, seyahat ürünleri alanında danışmanlık hizmetleri verilebilir.

Bölgesel ve/veya ulusal düzeyde pazarlama,konaklama ve diğer hizmet üretenlerin bir araya gelerek oluşturacakları yeni bir CRS modeli her kesimin ortaklaşa kullanabileceği bir platforma dönüşebilir.

Belki de hepsinden daha önemli olan; sektörün bu gelişmeyi değerlendirerek yeni bir tasarım yapmasına olanak verecek arama konferansları vakit geçirmeden toplanabilir.

Unutmayalım; mekanizasyon insan aklının ürünüdür. Ortak akıl her sorunun çözümüne giden en kısa ve doğru yoldur.